سلطان محمد ميرزا قاجار
364
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
تالار چند پارچه سنگ است كه از رنگ نقاشى ، بوم آنها را سياه كرده ، روى بوم سياه را بوتهسازى كردهاند . قدر آن سنگها مجهول است . ازجمله صنايع عجيب است . اين چند پارچه سنگ معدنى نيست ، مصنوعى است . با اجزا ريختهاند . بعضى مىگويند در عهد صفويه از هندوستان به هديه آوردهاند ، پاره [ اى ] مىگويند در خود اصفهان ساخته شده است . چهل ستون ازجمله عمارات مشهور عمارت چهلستون است . باغى است [ و ] در وسط باغ تالار بسيار بزرگى است از چوب [ كه ] بر روى بيست ستون پوشيدهاند . پشت اين تالار بيوتات است . ازجمله طنابى « 12 » است كه چهل ذرع [ 243 ب ] طول اوست . بر سه طاق پوشيدهاند . همهء اين عمارت آيينه و نقاشى است . بسيار عمارت محكم مجلّلى است . خرابى زياد دارد . باغ هشت بهشت ازجمله عمارات مشهور آنجا باغ هشت بهشت ، است . باغى است وسيع ، عمارت هشتى بسيار خوبى در وسط اين باغ است از بناهاى صفويه . « 13 » وقتى كه راقم حروف مأمور اصفهان شدم اين باغ باصفا و عمارت عالى به كلى مخروبه و مهجور بود . عمارت را تعمير كلى كرده ، باغ را درخت نشاندم . صورت آبادى يافت . الحق عمارت و باغ ملوكانهء بسيار خوبى است . عمارت مايين ازجمله عمارات عالى مشهور عمارت مايين « 14 » است كه حاجى حسين خان
--> ( 12 ) . طنابى يا طنبى : ايوانى كه توى ايوان كلان باشد . ( لغتنامهء دهخدا ، ص 321 و 323 ) . ( 13 ) . در مغرب ميدان ، در منتها اليه مغرب اين ناحيه ، باغهايى واقع شدهاند كه به هشت بهشت معروفاند . ( سفرنامهء جكسن ، ص 313 ) . عمارت هشت بهشت از بناهاى دورهء شاه سليمان صفوى مىباشد . ( 14 ) . در مورد اين عمارت اطلاعى بهدست نيامد . بار تولد به ده مايين اشاره كرده است : در آندوره